Анозогнозия: тәуелді адам неге өз ауруын шын жүректен көрмейді

«Бәрі бақылауымда» - тәуелді адам ауруын неге шын жүректен көрмейді. Анозогнозия деген не, терістеу қалай жұмыс істейді және мәселені мойындамайтын адаммен қалай сөйлесу керек.

      Adal Rehab мамандары5 минут оқу2026 жылы жаңартылды
    

Анозогнозия: тәуелді адам неге өз ауруын шын жүректен көрмейді

«Мен маскүнем емеспін, кез келген уақытта тастай аламын». «Мұның бәрін сен асыра сілтеп отырсың». «Бәрі сияқты ойнаймын, жай қазір қара жолақ». Отбасы қирауды көреді - қарыздар, жоғалған жұмыс, ішкіліктер, - ал адамның өзі мәселе жоқ екеніне шын жүректен сенімді. Бұл қыңырлық та, әдеттегі мағынадағы өтірік те емес. Бұл - анозогнозия, аурудың өзінің белгісі.

Анозогнозия деген не

Термин неврологиядан келген: анозогнозия - пациенттің өз ауруын сезіне алмауы. Наркологияда бұл - түйінді феномен: тәуелділік - адамды өзінің жоқ екеніне сендіретін санаулы аурулардың бірі.

Принципті нәрсені түсіну маңызды: тәуелді адам өтірік айтып отырған жоқ. Оның психикасы мәселенің ауқымы туралы ақпаратты шынымен өткізбейді. Сондықтан логикалық дәлелдер, жанжалдар және «қара, қайда жеттің» деген сөздер жұмыс істемейді дерлік - олар адамның мінезіне емес, қорғаныс механизміне соғылады.

Терістеу қалай құрылған: психологиялық қорғаныстар

Психика қолдануды қорғайды, өйткені зат күйді реттеудің басты тәсіліне айналған. Ауруды мойындау - осы тәсілден бас тарту қажеттігін мойындау деген сөз. Ми мойындамауды таңдайды. Типтік механизмдер:

01Тікелей терістеу. «Мәселе жоқ». Фактілер еленбейді немесе асыра сілтеу деп жарияланады.

02Азайту. «Екі-ақ рет іштім, кімде болмайды». Ауқым бірнеше есе төмендетіледі.

03Рационализация. «Ішемін, себебі жұмыс жүйкеге тиеді / әйелім ұрсады / елде дағдарыс». Қолдануға әрқашан «дәлелді себеп» табылады.

04Проекция. «Мәселе сенде, сен истерикасың». Кінә жақындарға аударылады.

05Төмен қарай салыстыру. «Әне көрші - ол маскүнем, ал мен жай, мерекеде ғана». Әрқашан өз қолдануы қалыпты болып көрінетін «одан жаманы» табылады.

06Бақылау иллюзиясы. «Қаласам - тастаймын». Көбіне қысқа үзілістермен бекітіледі: «Міне, бір ай ішпедім - демек тәуелді емеспін». «Дәлелдегеннен» кейін қолдануға қайта оралуды адам енді талдамайды.

Қысым терістеуді неге күшейтеді

Отбасы шабуылдағанда - ультиматумдар, айқай, айыптаулар - тәуелді адамның психикасы мұны қауіп ретінде қабылдап, қорғанысты нығайтады. «Ауру ма, жоқ па» деген дау шындық үшін күреске айналады, ал адам енді қолдануды емес, өз намысын қорғайды. Оның жеңген әр дауы - көмекке жүгінгенге дейінгі айларды алыстатады.

Отбасының екінші қателігі - керісінше: салдарды жұмсарту. Әйелі бастыққа «ол ауырып қалды» деп қоңырау шалып, анасы қарыздарын жауып, жанжалдар кешке ұмытылғанда - шындық адамға есеп ұсынбайды. Терістеу қолданудың салдарын басқа біреу көтеріп жүргенде ғана өмір сүреді.

Мәселені мойындамайтын адаммен қалай сөйлесу керек

01Сәтті таңдаңыз. Әңгіменің мағынасы тек сергек басқа және жанжал ортасында емес кезде ғана бар. Ең жақсы терезе - салдардан кейін (ауыр асқыну, ұтылыс, жұмыстағы жанжал), қорғаныс уақытша әлсіреген кезде.

02Фактілермен және «мен-хабарламалармен» сөйлеңіз. «Сен маскүнемсің» емес, «осы айда сен төрт рет үйге келмедің, мен ұйықтамадым және маған қорқынышты». Факт + сіздің сезіміңіз. Диагноздар мен жапсырмалар қорғанысты лезде қосады.

03Жапсырма туралы дауласпаңыз. Әңгіменің мақсаты - «мен тәуелдімін» дегізу емес, бір нақты қадам жасату: кеңеске бару, маманмен сөйлесу. «Сен мұны мәселе деп санамайсың - жақсы. Осы саланы білетін адамнан сұрайық».

04Салдарды иесіне қайтарыңыз. Жасыруды, ақтауды, қаржыландыруды тоқтатыңыз. Бұл қатыгездік емес - шындықтың терістеуден өтуіне мүмкіндік берудің жалғыз жолы.

05Бос ультиматумсыз шекара қойыңыз. Тек орындауға дайын шарттарды ғана айтыңыз. Он орындалмаған «әйтпесе кетемін» кез келген сөзді құнсыздандырады.

06Өзіңізден бастаңыз. Туыстарға арналған кеңес - емдеуге кірудің заңды және жұмыс істейтін жолы. Маман дәл сіздің жағдайыңызға мотивация стратегиясын құруға көмектеседі. Adal Rehab-та жұмыс көп жағдайда отбасынан басталады - және бұл қалыпты.

Анозогнозия өте ме

Иә - бірақ, әдетте, өздігінен емес. Ауруды сезіну терапия барысында қалыптасады: адам өз тарихын өзгелерден көретін топ арқылы, психологпен жұмыс арқылы, салдарды адал талдау арқылы. Дәл сондықтан «алдымен өзі мойындасын, содан кейін емдейміз» - тұзақ: мойындау көбіне емдеудің шарты емес, нәтижесі. Маманмен мотивациялық жұмыс «өзін тәуелді санамайтын» адаммен де мүмкін.

Жақын адамыңызға не болып жатқанын сипаттаңыз. Кеңес тегін әрі құпия, тәулік бойы және демалыссыз жұмыс істейміз.

Жиі қойылатын сұрақтар

Иә. Заманауи бағдарламалар мотивациялық кезеңді қамтиды: адам «бәріне тәуелді емес екенін дәлелдеуге» келуі мүмкін - жұмыс барысында терістеу кәсіби түрде талданады. Ең бастысы - оны маманға жеткізу.

Тиімді оңалту ерікті келісімге құрылады, бірақ «ерікті» «өздігінен» дегенді білдірмейді. Келісім әрқашан дерлік - шындық қысымының және келіссөздердің дұрыс құрылған нәтижесі, көбіне маманның қатысуымен (интервенция).

Бағдарлама қалай құрылған, резиденттермен кім жұмыс істейді және күн қалай өтеді — Adal Rehab орталығы туралы.

Жылдар бойы. Отбасы мінез-құлқы өзгермей, салдар жиналмаса - денсаулықтың қайтымсыз жоғалуына дейін. «Өзі түсінгенше» күту - ең қымбат стратегия.

ТЕГІН КОНСУЛЬТАЦИЯ

Жақыныңызбен не болып жатқанын айтыңыз — неден бастау керегін айтамыз

Қазір қоңырау шалу WhatsApp

Тақырыпқа қатысты көмек: Алматыдағы оңалту орталығы.