Әке ішеді: ересек ұл немесе қызға не істеу керек
Әкенің алкоголизмі деген оның өзі таңдамаған ауру. Әкеңіз ішсе, ересек балаларға мынаны есте ұстаған маңызды: оның орнына оны емдей алмайсыз, бірақ өз мінез-құлқыңызды өзгертіп, көмек ұсына аласыз. Сабырлы әрі фактілермен сөйлеңіз, ішімдікке ақша бермеңіз, басқа туыстармен бірыңғай тәсілге келісіңіз және отбасына арналған кеңестен бастаңыз. Ол тегін әрі анонимді.
Күйеу емес, әке тәуелді болғанда. Ата-анамен әңгіменің ерекшеліктері, әдеттегі иерархия неге кедергі, анамен шекара және әке емделуден бас тартса не істеу керек.
Автор: Ася Алексеевна, Психолог · Тексерілген күні:
Тәуелді күйеуге қарағанда сирек айтылатын жағдай: әке ішеді. Өз жұмысы мен өз отбасы бар ересек балалар жылдар бойы фондық кернеуде өмір сүреді — анадан келетін қоңыраулар, отбасылық мерекелердегі жанжалдар, ата-ананың нашарлап бара жатқан денсаулығы және бірдеңені өзгерте алмау.
Мұнда басқа конфигурацияларда жоқ ерекшелік бар, оны тікелей атаған жөн.
Әкемен неге әсіресе қиын
Біріншісі — иерархия. Біздің мәдениетте ұл әкесіне оның ауру екенін айтпайды. Күйеу мен әйел арасында жай ғана ауыр болатын әңгіме әкемен «маған үйрететін сен емессің» дегенге тіреледі. Кез келген ескерту алаңдаушылық емес, құрметсіздік ретінде оқылады.
Екіншісі — жинақталған нәрсе. Отыз-қырық жасқа қарай ересек баланың өз тарихы бар: орындалмаған уәделер, бүлінген туған күндер, достар алдындағы ұят, мүмкін — балалық шақтағы қорқыныш. Емдеу туралы әңгіме әрдайым дерлік сабырмен басталып, ренішті тізуге ауысады, өйткені реніш еш жаққа кеткен жоқ.
Үшіншісі — жас. «Оған алпыс, не үшін азаптау керек, өмірін сүрсін» — өте кең тараған ой, оның бағасы бар: ананың және бүкіл отбасының келесі он жылы осы аурудың ішінде өтеді.
Әңгімеде не жұмыс істейді
Бөлек тақырып — ана
Жиі кернеудің басты көзі әке емес, ананың қоңыраулары болып шығады. Ол әр эпизод туралы айтады, келуді сұрайды, ересек бала «сөйлеседі» немесе «ықпал етеді» деп күтеді, ал өзі позициясын өзгертуге дайын емес: жабуды, көршілерден жасыруды, ақша беруді жалғастырады.
Бұл — классикалық тәуелді конфигурация. Мұнда екі түрлі сұрақты бөлу маңызды. Біріншісі — әкемен не істеу керек. Екіншісі — сізге берілген рөлге қаншалықты қатысуға дайынсыз. Екінші сұраққа жауап «қанша сұраса, сонша» болуға міндетті емес.
Анамен тікелей әңгіме жақсы жұмыс істейді: «Мен кеңес ұйымдастыруға және емдеуді төлеуге дайынмын. Ол ішкен сайын келіп, мұны телефоннан екі сағат тыңдауға дайын емеспін. Бұл оған да, саған да көмектеспейді». Бұл қатыгездік емес — бұл көмек пен ауруды қолдауды ажырату.
Әдетте қоюға тура келетін шекаралар
Егер әке үзілді-кесілді бас тартса
Қазақстанда мәжбүрлі емдеу тек сот шешімімен және шектеулі жағдайларда ғана мүмкін — бұл отбасылық жағдайға арналған құрал емес. Іс жүзінде үш нәрсе жұмыс істейді.
Біріншісі — маман қатысатын дайындалған интервенция. Ол үйдегі әңгімеден өзгеше құрылған және нәтижелілігі айтарлықтай жоғары, әсіресе оған әке үшін пікірі салмақты адам қатысса: аға, дос, беделді туыс.
Екіншісі — отбасының онсыз жұмысы. Жақындары салдарды өшіруді қойғанда ауру адамның өзіне қымбатқа түсе бастайды. Бұл жылдар бойы бас тартқандардың келісімге келуіне әкелетін жалғыз механизм.
Үшіншісі — медициналық кіру. Егде жастағы әкеге «маскүнемдіктен емделуге» қарағанда «тексерілуге» және «денсаулықты түзеуге» келісу жиі оңайырақ. Бұл алдау емес: өтілі үлкен болғанда тексеру шынымен қажет, ал тәуелділік туралы әңгіме сол жерде табиғи түрде туындайды.
Және сіз туралы
Тәуелді ата-аналардың ересек балалары екі ерекше қауіп алып жүреді. Біріншісі — өз тәуелділігінің жоғары ықтималдығы: тұқым қуалау әртүрлі бағалау бойынша 50–60 пайызға дейін, оған меңгерілген мінез-құлық үлгісі қосылады. Екіншісі — өзінікінің есебінен бөтен күйге қызмет ету әдеті, ол некеге және жұмысқа көшеді.
Екеуі де үкім емес, бірақ екеуін де өзіңіз туралы білген жөн. Тәуелділердің ересек балаларына арналған терапия — жеке және жақсы әзірленген бағыт, ал оған жүгіну әке емделуді бастай ма, жоқ па — соған қарамастан мағыналы.
Егер сіздің жағдайыңызда әңгіме алкоголь туралы болса, бағдарлама туралы толығырақ — Алматыда маскүнемдікті емдеу бетінде.
Adal Rehab-қа бүкіл отбасымен кеңеске келуге немесе жалғыз келуге болады — әкесіз, сіздің жағдайыңызда шын мәнінде не істеуге болатынын түсіну үшін. Біз Алматыда ерлермен, оның ішінде егде жастағылармен жұмыс істейміз.
Әкеңіз үлкен болса және тыңдамаса, онымен қалай сөйлесуге болады?
Әкемен тең сөйлесу қиын, әсіресе үлкенді сыйлау қалыптасқан біздің отбасыларда. Кінәлаудың орнына құрметті үн мен оның денсаулығына деген қамқорлық көмектеседі.
- ол сергек кезде оңаша сөйлесіңіз;
- қамқорлықтан бастаңыз: «әке, денсаулығыңызға алаңдаймын»;
- бір-екі нақты жағдайды келтіріңіз;
- кеңеске бірге баруды ұсыныңыз.
Айналаның қысымы болса, той мен сергектік мақаласы пайдалы.
Өзіңізге қалай көмектесесіз?
Ішетін әкенің балалары көбіне ұят пен кінәні жылдар бойы көтеріп жүреді. Өз сезімдеріңіз туралы маманмен немесе қолдау тобында сөйлесу жүкті жеңілдетеді.
Нені есте сақтау маңызды?
Осы мақаладағы ең бастысы қысқаша:
- әкеңізді оның орнына емдей алмайсыз;
- құрметпен әрі фактілермен сөйлесіңіз;
- ішімдікке ақша бермеңіз;
- туыстармен бірыңғай тәсілге келісіңіз.
Сұрақтарыңыз қалса, тегін әрі анонимді кеңеске қоңырау шалыңыз. Өтініштерді тәулік бойы қабылдаймыз, есепке қоймаймыз.
Бүгін неден бастауға болады?
Аға-інілеріңізге және апа-сіңлілеріңізге қоңырау шалып, бірыңғай тәсілге келісіңіз. Содан кейін отбасына арналған кеңеске жазылыңыз.
Кеңеске қалай дайындалу керек?
Кеңесте отбасы атынан кім сөйлейтінін аға-інілермен келісіп алыңыз. Әкеңіз қазір қалай ішетінін және соңғы жылы не өзгергенін жазыңыз. Ол балалардың ақыл айтуға құқығы жоқ деп санаса, әңгімені қалай жүргізу керегін сұраңыз.
Анаңызды қалай қолдауға болатынын да нақтылаңыз. Әкеңіздің денсаулығы туралы белгілі мәліметтерді ала келіңіз. Анаңыздың пікірін де тыңдаңыз.
Жақыныңызбен не болып жатқанын айтыңыз — неден бастау керегін айтамыз
Дереккөздер
Материалды дайындау кезінде келесі дереккөздерге сүйендік:
- Understanding Alcohol Use Disorder — National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA)
- Treatment for Alcohol Problems: Finding and Getting Help — National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA)
- Parent Alcoholism Impacts the Severity and Timing of Children's Externalizing Symptoms — J Abnorm Child Psychol, 2010 (PMC)
Adal Rehab көмегі: Алматыда маскүнемдікті емдеу · Алматыда нашақорлықты емдеу · Алматыда құмар ойынға тәуелділікті емдеу · орталық және команда туралы
