Тәуелділіктен кейін отбасының сенімін қалай қалпына келтіруге болады
Тәуелділіктен кейін отбасындағы сенімді қалпына келтіру деген уәдеге емес, іске құрылатын ұзақ үдеріс. Адам ұсақ-түйекте сөзінде тұрады, қиындықтар туралы ашық айтады және емделуді жалғастырады. Отбасы өзгерістерді байқауға және шекараны сақтауға үйренеді. Әдетте бұған айлар кетеді, кеңесшінің көмегі жолды жеңілдетеді.
Тәуелділіктен кейін отбасының сенімін қалай қалпына келтіруге болады: нақты жауапкершілік, шағын уәделер, уақытша ашықтық және отбасылық келісімдер.
Автор: Жандос Серикович, Тәуелділікке бірге тартылу бөлімінің басшысы · Тексерілген күні:
Реабилитациядан кейін адам өмірін таза парақтан бастағысы келеді. Ал отбасы жоғалған ақшаны, өтірікті, түнгі қоңырауларды және орындалмаған уәделерді ұмытпайды. Осыдан ауыр қайшылық туады: бағдарлама түлегі тұрақты сұрақтарды оның өзгерісіне сенбеу деп қабылдайды, ал туыстары «өткенді ұмытыңдар» деген өтінішті салдарға жауап беруден бас тарту деп түсінеді. Сенімді талап етуге болмайды. Оны тек тұрақты әрекеттермен біртіндеп растауға болады.
Өзіңді жоймай, келтірілген зиянды мойындау
Жауапкершілік нақты мойындаудан басталады: не болды, ол кімге әсер етті және адам енді нені басқаша жасауға дайын. «Бәрі үшін кешіріңіздер» деген жалпы сөз шынайы болуы мүмкін, бірақ отбасыға оған сүйену қиын. Нақтылық адамның салдарды шынымен түсінгенін көрсетеді.
Сонымен бірге шексіз кемсіту қалпына келуге көмектеспейді. Адам өмір бойы кінәлі рөлінде қалуға міндетті емес. Салауатты жауапкершілік өткенді мойындауды бүгінгі әрекеттермен және дербестікті біртіндеп қайтару мүмкіндігімен байланыстырады.
Шағын уәделер үлкен анттан сенімдірек
Дағдарыстан кейін «енді ешқашан сенімді ақтамай қалмаймын» дегің келеді. Бірақ сенімді үлкен сөздер емес, қайталанатын қарапайым әрекеттер қайтарады: уақытында келу, жоспар өзгерсе хабарлау, қаржылық келісімді орындау, қолдау кездесуіне бару, қайта бұзылмай тұрып құмарлық туралы айту.
Жақын бір апта ішінде тексеруге болатын нәрсені уәде еткен дұрыс. Әр орындалған келісім кішкентай дәлелге айналады. Ереже бұзылса, әшкереленуді күтпей бірден мойындап, жоспарды қалай түзету керегін бірге шешу қажет. Үйге оралған алғашқы апталарда осы ырғақты қалай сақтау керегін «Реабилитациядан кейінгі өмір: сергектікті қалай сақтап, қайта бұзылу қаупін азайтуға болады» мақаласында түсіндірдік.
Ашықтықтың мерзімі мен мақсаты болуы керек
Алғашқы кезеңде телефон, жүретін бағыт немесе бюджет бойынша уақытша ашықтық мазасыздықты азайтуы мүмкін. Бірақ ол алдын ала келісіліп, нақты қауіппен байланысты болып, тұрақты түрде қайта қаралуы тиіс. Бәрін шексіз тексеру құқығы қарым-қатынасты бақылауға айналдырып, ересек адамның жауапкершілігіне кедергі жасайды.
Бақылауды әлсіретудің өлшемдерін алдын ала белгілеу пайдалы. Мысалы, қаржылық шектеулер тұрақты бюджет сақталып, міндеттемелер орындалған белгілі бір кезеңнен кейін қайта қаралады. Бұл екі тарапқа да түсінікті бағыт береді.
Отбасы мазасыздық туралы дұрыс сөйлеуді үйренуі керек
Күдік жиі айыптау түрінде айтылады: «Сен тағы да бір нәрсені жасырып жүрсің». Нақтырақ сөйлем факт пен сезімді сипаттайды: «Сен екі рет жауап бермедің және келісілген уақыттан кеш келдің. Өткен жағдай қайталана ма деп қорықтым. Не болғанын талқылайық». Мұндай әңгіме шекараны жоққа шығармайды, бірақ автоматты қорғанысты азайтады.
Бағдарлама түлегі отбасынан бірден тынышталуды талап етпеуі керек. Отбасының мазасыздығы ұзақ уақыт қалыптасты және кесте бойынша жоғалмайды. Пайдалы жауап сол сезімді мойындап, жақын адамның қорқуға құқығы бар ма деген даудың орнына тексерілетін әрекет ұсынады.
Қарым-қатынасты қалпына келтіру әрдайым бұрынғы күйге оралу емес
Кейбір қарым-қатынас нығаяды, кейбіріне арақашықтық қажет, ал кейбірі аяқталуы мүмкін. Реабилитация некенің міндетті түрде сақталуына немесе бірден кешірілуге кепілдік бермейді. Кейінгі емдеу жұмысының мақсаты, басқа адамның шешіміне қарамастан жауапты әрекет етуге көмектесу.
Отбасылық кездесулер ақша, тұрмыс, балалар, жеке кеңістік және қауіп күшейген кездегі әрекеттер туралы келісуге көмектеседі. Егер зорлық тарихы болса, қауіпсіздік татуласудан маңызды, ал бірлескен жұмыс арнайы бағалауды талап етеді.
Келесі қадам түсінікті болғанын қалайсыз ба?
Үйге оралу өзара тексеру, реніш және қорқынышпен қатар жүрсе, қарым-қатынасты кейінгі емдеу жоспарына қосыңыз. Adal Rehab орталығында отбасылық келісімдер мен сенімді біртіндеп қайтару өлшемдерін дайындауға болады. Жақын адам көмектен әлі бас тартса, әңгімені неден бастау керегін «Ұлыңыз немесе күйеуіңіз тәуелді болып, көмектен бас тартса не істеу керек» мақаласында түсіндірдік.
Жақын адамыңызға не болып жатқанын сипаттаңыз. Кеңес тегін әрі құпия, тәулік бойы және демалыссыз жұмыс істейміз.
Сенімді қалпына келтіруді неден бастау керек?
Сенім кішкентай қадамдармен оралады. Ұзақ өтіріктен кейінгі үлкен уәделерге жақындар сенбейді, бұл түсінікті. Қарапайым әрі тексерілетін нәрселерге келіскен дұрыс.
- келісілген уақытта үйге келу;
- кеңесшімен және топпен кездесулер туралы айту;
- ақша мен шығындарды ашық талқылау;
- қателікті ақталмай, бірден мойындау.
Реніш өтпесе, отбасы не істеуі керек?
Тәуелділік жылдарынан кейінгі ашу мен реніш табиғи. Оларды жасырудың қажеті жоқ, әрі жалғыз күресудің де керегі жоқ. Жақындарға арналған кеңестер өткен туралы жаңа жанжалсыз сөйлесуге көмектеседі.
Отбасының сауығуға қатысуы туралы отбасының рөлі мақаласынан оқыңыз. Отбасында балалар болса, тәуелді адамның отбасындағы балалар материалы пайдалы.
Нені есте сақтау маңызды?
Осы мақаладағы ең бастысы қысқаша:
- сенімді уәде емес, іс қайтарады;
- кішкентай, тексерілетін келісімдерден бастаңыз;
- отбасының ренжуі табиғи, ол туралы сөйлесуге болады;
- кеңесші бұл жолды тезірек өтуге көмектеседі;
- қалпына келтіруге айлар кетеді;
- балалардың сезімін де ескеріңіз.
Сұрақтарыңыз қалса, тегін әрі анонимді кеңеске қоңырау шалыңыз. Өтініштерді тәулік бойы қабылдаймыз, есепке қоймаймыз.
Бүгін неден бастауға болады?
Тексеру оңай бір келісімді таңдаңыз, мысалы үйге оралу уақытын, және оны бір апта сақтаңыз. Бір аптадан кейін қалай болғанын бірге талқылаңыз. Орындалған кішкентай қадам отбасы үшін үлкен уәдеден маңыздырақ.
Кеңеске қалай дайындалу керек?
Қазір сенуге не кедергі екенін нақты жазыңыз: ақша, өтірік, үйден тыс түндер. Келісімдерді аңдуға айналдырмай, қаншалықты жиі тексеру керегін сұраңыз. Ренішті қалай айтуға болатынын біліңіз.
Мына материалдарды да оқыңыз: тәуелділікке тест, ерлерге арналған бағдарлама.
Жиі қойылатын сұрақтар
Сенім қанша уақытта қалпына келеді?
Бірыңғай мерзім жоқ. Ол қарым-қатынас тарихына, салдардың ауырлығына және жаңа әрекеттердің тұрақтылығына байланысты.
Телефонға қолжетімділік беру керек пе?
Бұл нақты қауіп кезінде уақытша келісім болуы мүмкін, бірақ мерзімсіз толық бақылауға айналмауға тиіс.
Отбасы өткенді үнемі еске сала берсе не істеу керек?
Әңгіменің мақсаты мен жанжал кезіндегі ережелерді талқылау керек. Кейде екі тарап та тыңдалатын отбасылық кеңес пайдалы болады.
Бағдарлама қалай құрылған, резиденттермен кім жұмыс істейді және күн қалай өтеді — Adal Rehab орталығы туралы.
Adal Rehab кейінгі емдеу бағдарламасының жетекшісі. Орталық түлектері мен олардың отбасыларына үйге оралуды жоспарлауға, қарым-қатынасты қалпына келтіруге және негізгі курстан кейінгі қайта бұзылу қаупін азайтуға көмектеседі.
Жақыныңызбен не болып жатқанын айтыңыз — неден бастау керегін айтамыз
Дереккөздер
Материалды дайындау кезінде келесі дереккөздерге сүйендік:
- Treatment for Alcohol Problems: Finding and Getting Help — National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA)
- Relapse Prevention and the Five Rules of Recovery — Yale J Biol Med, 2015 (PMC)
- Cognitive-Behavioral Therapy for Substance Use Disorders — Psychiatr Clin North Am, 2010 (PMC)
Adal Rehab көмегі: Алматыда маскүнемдікті емдеу · Алматыда нашақорлықты емдеу · Алматыда құмар ойынға тәуелділікті емдеу · орталық және команда туралы
