Дәріхана тәуелділігі: трамадол, прегабалин және «саналмайтын» препараттар
Дәріханалық тәуелділік деген дәріханада сатылатын дәрілерге тәуелділік: трамадол, прегабалин, ұйықтататын және тыныштандыратын дәрілер. Адам оларды мақсатынан тыс қабылдап, дозаны көбейтеді және тоқтай алмайды. Кейбір препараттарды күрт тоқтату қауіпті. Дозаны азайту және емделу дәрігердің бақылауымен жүруі керек.
Рецепт бойынша берілетін препараттарға тәуелділік қалай қалыптасады, оны неге ұзақ байқамайды, өз бетінше тоқтатудың қаупі неде және көмек қашан қажет.
Автор: Диас Болатович, Кеңесші, аддиктолог · Тексерілген күні:
Отбасылар ешқашан дерлік уақтылы танымайтын тәуелділік санаты бар. Адам ішпейді, тыйым салынған ештеңе қолданбайды, үйден жоғалмайды. Ол дәрі қабылдайды. Кейде — бір кездері дәрігер тағайындағанын.
Бұл қалай басталады
Типтік сценарийлер бірнешеу. Препарат жарақаттан немесе оталық емнен кейін тағайындалған, курс аяқталған, ал қабылдау жалғасқан. Мазасыздық немесе ұйқысыздыққа арналған препарат ұсынылған мерзімнен ұзақ қабылданады. Препарат алкоголь немесе басқа заттарды қолданғаннан кейін «жағдайды басу үшін» пайдаланылады.
Тағы бір жол — адам негізгі заттан бас тартуға тырысқанда препарат алмастырғыш ретінде алынады. Бұл әсіресе жиі және әсіресе қауіпті нұсқа: субъективті түрде адам «тастады» деп көрінеді, объективті түрде тәуелділік тек тасымалдаушысын ауыстырды.
Неге мұны байқамайды
Назар аударуға тұратын белгілер: препарат сызба бойынша болуға тиістіден тезірек бітеді; сатып алудың бірнеше көзі пайда болады; қабылдауды талқылауға тырысқанда адам ашуланады; есте сақтау нашарлайды, сөйлеу бұлыңғыр, жүріс тұрақсыз болады; күндіз ұйқышылдық артады.
Оның қаупі неде
Тәуелділіктің өзінен басқа, бұл санатты әсіресе қауіпті ететін екі фактор бар.
Біріншісі — алкогольмен және жүйке жүйесін басатын басқа құралдармен үйлесуі. Мұндай комбинациялар болжанбайтын әсер береді және тыныс алуға тікелей қатер тудырады.
Екіншісі — өз бетінше тоқтату. Жекелеген топтағы препараттарды ұзақ қабылдағанда күрт тоқтату ауыр жағдай туғызуы мүмкін, оның ішінде құрысу ұстамалары. Бұл «жай ғана қоя салу» жұмыс істемейтін ғана емес, қауіпті де болатын жағдай.
Нені дұрыс жасау маңызды
Бірінші және басты: мұндай препараттарға тәуелділік қалыптасқанда тоқтату ерік күшімен емес, медициналық бақылаумен өтуі керек. Төмендету сызбасы жеке іріктеледі және уақыт алады.
Екінші: тоқтатқаннан кейін кез келген басқа тәуелділіктегідей міндет қалады — адам препаратпен нақты нені басқанын түсіну. Ауырсыну, мазасыздық, ұйқысыздық, өз жағдайын көтере алмау. Мұны талдамаса, зат қайта оралады — дәл сол немесе басқасы.
Отбасының рөлі
Мұнда отбасы көбіне ыңғайсыз рөлде қалады: ол емделуге көмектесіп жатырмын деп ойлап, жылдар бойы препарат табуға көмектескен. Мұны мойындау ауыр, бірақ өзгеріс дәл осыдан басталады.
Не істеген жөн: нақты көріністі жинау — қандай препараттар, қандай дозада, қанша уақыт; сатып алуға қатысуды тоқтату; күрт өз бетінше тоқтатуды тудырмас үшін адамның өзімен әңгімеге дейін кеңес алу.
Күмәнданатын болсаңыз
Рецепт бойынша берілетін препараттарға тәуелділік емделеді және қалғандарымен бірдей қағидаттар бойынша емделеді: медициналық бөлім, содан кейін психологиялық жұмыс, содан кейін сүйемелдеу. Айырмашылық тек бірінші кезеңнің мұнда қатаң бақылауда болуында.
Бізде нашақорлықты емдеу қалай ұйымдастырылған — Алматыда нашақорлықты емдеу бетінде.
Материал ақпараттық сипатта және көзбе-көз кеңесті алмастырмайды. Дозадан асып кету немесе ауыр тоқтату жағдайының белгілері болса, шұғыл медициналық көмек қажет.
Дәріханалық препараттар неге қауіпсіз сияқты көрінеді?
Дәріханадағы таблетка есірткіге ұқсамайды. Оны бір кезде дәрігер тағайындауы мүмкін, ол заңды сатылады, туыстарға түсіндіру оңай. Сондықтан тәуелділік ұзақ уақыт байқалмай қалады.
- «бұл дәрі ғой, маған жазып берді»;
- «ұйықтау үшін ішемін»;
- «бұл есірткі емес».
Дәріханалық тәуелділікті қалай тануға болады?
Белгілері басқа тәуелділіктерге ұқсас. Бірнешеуінің қатар келуі алаңдатуы керек.
- адам тағайындалғаннан көп қабылдайды;
- жаңа рецептер мен дәріханалар іздейді;
- ұйқышылдық, тежелу, теңселу;
- таблеткасыз ашушаңдық пен мазасыздық;
- препараттарды алкогольмен араластырады.
Алкогольмен қосу ерекше қауіпті, ол тыныс алуды басуы мүмкін. Есінен танса, 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз.
Неге күрт тастауға болмайды?
Тыныштандыратын және кейбір басқа препараттарды тоқтату құрысу мен психоз тудыруы мүмкін. Сондықтан дозаны дәрігердің жоспары бойынша біртіндеп, кейде ұзақ азайтады.
Тоқтатудың әртүрлі түрлері туралы ломка мақаласынан оқыңыз. Опиоидтер, соның ішінде трамадол туралы опиоидтерге тәуелділік материалы бар.
Отбасы не істеуі керек?
Таблеткаларды кенеттен алып қоймаңыз және жоспарсыз жасырмаңыз. Жақыныңыздың не және қанша қабылдайтынын жазып, кеңеске жүгініңіз. Маман қауіпсіз бастау жолын айтады.
Емделу қалай өтеді?
Алдымен дәрігер жағдайды бағалап, дозаны азайту жоспарын жасайды. Содан кейін психотерапия мен оңалту қабылдау себептерімен жұмыс істейді: ұйқысыздық, мазасыздық, ауырсыну. Отбасы да бағдарламаға қатысады.
Препарат тағайындалып қойса, дәрігерден не сұрау керек?
Дәріні дәрігер жазып берсе, ал оны тоқтату қиындаса, бұл туралы оған тура айтыңыз. Бұл ұят емес. Дәрігер схеманы өзгертуі немесе біртіндеп азайтуды ұсынуы мүмкін.
- препаратты қанша уақыт қауіпсіз қабылдауға болады;
- дозаны қалай дұрыс азайту керек;
- азайту кезінде ұйқысыздық пен мазасыздық болса не істеу керек;
- препаратты алкогольмен бірге қабылдауға бола ма.
Мазасыздық пен ұйқысыздықпен күресуге көмектесетін психотерапия туралы тәуелділік кезіндегі психотерапия мақаласынан оқыңыз.
Жастар арасындағы дәріханалық препараттар
Жастар кейде дәріханалық препараттарды көңіл көтеру үшін сынап көреді және оларды алкогольмен араластырады. Бұл ерекше қауіпті. Ата-аналарға үйдегі дәрі қобдишасын бақылап, баламен бұл туралы ашық сөйлескен жөн.
Нені есте сақтау маңызды?
Осы мақаладағы ең бастысы қысқаша:
- дәріханалық препараттар да тәуелділік тудырады;
- алкогольмен қосу қауіпті;
- күрт тастауға болмайды;
- дозаны дәрігердің жоспары бойынша азайту керек;
- отбасы жоспарсыз таблеткаларды алып қоймауы керек.
Сұрақтарыңыз қалса, тегін әрі анонимді кеңеске қоңырау шалыңыз. Өтініштерді тәулік бойы қабылдаймыз, есепке қоймаймыз.
Бүгін неден бастауға болады?
Жақыныңыз қабылдайтын препараттардың атауын, шамамен дозасын және қанша уақыттан бері екенін жазыңыз. Осы тізіммен кеңеске жүгініңіз. Маман дәрігер керек пе және азайтуды қалай қауіпсіз бастау керегін айтады. Жоспар болмайынша препараттарды күрт тоқтатпаңыз.
Кеңеске қалай дайындалу керек?
Үйден табылған барлық қаптама мен рецептті жинап, суретке түсіріңіз. Қандай препарат, күніне неше таблетка және қай айдан бері қабылданатынын жазыңыз. Басында себеп болды ма, белгілеңіз: жарақаттан кейінгі ауырсыну, ота, мазасыздық немесе ұйқысыздық.
Адам дозаны өзі азайтып көрді ме және сол күндері не болғанын еске түсіріңіз. Құрысу, талу немесе сананың шатасуы болса, бұл туралы бірден айтыңыз. Кеңесте алдымен дәрігерге қаралу керек пе және бақылаумен азайту қалай өтетінін сұраңыз.
Бұл таблеткаларды алкогольмен бірге қабылдау сіздің жағдайыңызда қаншалықты қауіпті екенін нақтылаңыз. Адам таблетканы дәрігер жазып берді, бұл емдеу дейтін болса, отбасы өзін қалай ұстау керегін сұраңыз. Үйдегі препарат қалдықтарымен не істеу керегін біліңіз.
Дәрігер мен кеңесшінің жауаптарын бір параққа жазыңыз, сонда дозада шатаспайсыз. Дәріхана чектерін де сақтап қойыңыз.
Жақыныңызбен не болып жатқанын айтыңыз — неден бастау керегін айтамыз
Дереккөздер
Материалды дайындау кезінде келесі дереккөздерге сүйендік:
- Prescription Medicines — National Institute on Drug Abuse (NIDA)
- Current Evidence on Abuse and Misuse of Gabapentinoids — Drug Saf, 2020 (PMC)
- Opioids — National Institute on Drug Abuse (NIDA)
Adal Rehab көмегі: Алматыда маскүнемдікті емдеу · Алматыда нашақорлықты емдеу · Алматыда құмар ойынға тәуелділікті емдеу · орталық және команда туралы
