Опиоидтерге тәуелділік: белгілері, артық доза қаупі және жақынға қалай көмектесу керек

Adal Rehab мамандары6 минут оқуЖарияланды 14.10.2026Жаңартылды 14.10.2026

Опиоидтерге не жатады?

Опиоидтер деген мидың опиоидтік рецепторларына әсер ететін заттар тобы. Олар ауырсынуды басып, тыныштық сезімін береді. Сондықтан оларға тез үйреніп кетеді.

• героин және басқа көшедегі опиаттар;
• метадон;
• трамадол және рецептпен сатылатын басқа ауырсынуды басатын дәрілер;
• мақсатынан тыс қабылданатын кодеині бар препараттар.

Дәріханалық препараттар туралы дәріханалық тәуелділік мақаласынан оқыңыз.

Жақыныңыздағы опиоидтік тәуелділікті қалай тануға болады?

Отбасы әдетте мінез-құлықтағы өзгерісті физикалық белгілерден бұрын байқайды. Бірде-бір белгі жалғыз өзі қолдануды дәлелдемейді. Бірнеше белгінің қатар келуі алаңдатуы керек.

• ұйқышылдық, әңгіме ортасында «қалғу»;
• қараңғы бөлмеде де көз қарашығы өте тар;
• күрт өзгерістер: салғырттық мазасыздыққа, тұмауға, тершеңдікке ауысады;
• үйден ақша мен заттар жоғалады;
• ыстықта ұзын жең, ине іздері;
• жаңа таныстар және телефондағы жабық әңгімелер.

Үзілістен кейін артық доза неге қауіпті?

Бас тарту кезінде ағза заттан арылады. Адам бұрынғы дозасын есіне сақтап, оны қайта қабылдайды. Үйреншіктен шыққан ағза үшін мұндай доза тыныс алуды тоқтатуы мүмкін.

Қауіп әсіресе стационардан шыққаннан кейін, қамаудан кейін немесе өз бетінше тастауға тырысқаннан кейін жоғары. Сондықтан емнен кейінгі алғашқы апталардың жоспары курстың өзі сияқты маңызды.

• адамды шақырып, сілкісе де оянбайды;
• тынысы сирек, қырылдап шығады немесе мүлде жоқ;
• ерні мен тырнақтары көгереді;
• көз қарашығы өте тар.

Мұндай белгілер болса, бірден 103 немесе 112 нөміріне қоңырау шалыңыз, адамды бүйіріне аударыңыз және жалғыз қалдырмаңыз. ДДҰ деректері бойынша налоксон уақытында енгізілсе, опиоидтердің әсерін қайтара алады.

Опиоидтерден бас тарту қалай өтеді?

Опиоидтерден бас тарту өте ауыр: бұлшықет ауырады, қалтырайды, құсады, ұйқы болмайды, қатты мазасыздық болады. Дені сау адамда бұл жағдай әдетте өлімге әкелмейді. Қауіп мынада: азаптан адам бұзылып, артық доза қаупіне ұшырайды.

Дәрігердің бақылауымен бас тарту тыныштау өтеді және жиі соңына дейін жеткізіледі. Әртүрлі заттан бас тартудың айырмашылығы туралы ломка мақаласында жаздық.

Детоксикациядан кейін не көмектеседі?

Детокс жедел жағдайды басады. Құштарлық, әдеттер және орта қалады. Олармен оңалтуда жұмыс істейді.

• жеке және топтық психотерапия;
• триггерлерді талдау және құштарлық кезіндегі жоспар;
• отбасымен және үйдегі ережелермен жұмыс;
• бұрынғы ортамен байланысты үзу;
• негізгі курстан кейін 12 айға дейін қолдау.

Құштарлық туралы крейвинг материалында толық жазылған.

Опиоидтік тәуелділік неге сонша тез дамиды?

Опиоидтер мидың марапат жүйесіне қатты әсер етеді. Тұрақты қабылдаудың бірнеше аптасынан кейін ағза бұрынғы әсер үшін көбірек зат талап етеді. Дозасыз мазасыздық, ауырсыну және ұйқысыздық пайда болады.

Адам жай ғана өзін қалыпты сезіну үшін қолдана бастайды. Ләззат кетеді, тек қажеттілік қалады. Осылай тәуелділік күн тәртібін, ақшаны және қарым-қатынасты бақылауға алады.

• доза мен қабылдау жиілігі артады;
• ой барған сайын затты іздеумен айналысады;
• қарыз бен өтірік пайда болады;
• бұрынғы қызығушылықтар маңызын жоғалтады.

Жақыныңызбен опиоидтер туралы қалай сөйлесу керек?

Әңгімені алдын ала дайындаған дұрыс. Адам заттың әсерінде немесе бас тарту кезінде емес уақытты таңдаңыз. Фактілер мен өз сезімдеріңіз туралы, айдар таққызбай сөйлеңіз.

• екі-үш нақты жағдайды сипаттаңыз;
• оның өмірі үшін қорқатыныңызды айтыңыз;
• бір қадам ұсыныңыз: орталыққа қоңырау;
• ол бас тартса не істейтініңізді алдын ала шешіңіз.

Әңгімені дайындау туралы емделуге уәждеу мақаласынан оқыңыз.

Жақыныңыз шыққаннан кейін отбасы не істеуі керек?

Курстан кейін төзімділік төмендейді, сондықтан бұзылғанда артық доза қаупі ерекше жоғары. Отбасына артық доза белгілерін білу және жедел жәрдем нөмірін қолда ұстау маңызды.

Алғашқы айлардағы қолдау нәтижені сақтауға көмектеседі. Adal Rehab негізгі курстан кейін түлек пен оның отбасын 12 айға дейін сүйемелдейді.

• кеңесшімен тұрақты байланысқа келісіңіз;
• топтарға қатысуын қолдаңыз;
• құштарлық кезіндегі жоспарды талқылаңыз;
• үйде ірі соманы қолжетімді жерде қалдырмаңыз.

Алғашқы айлар туралы оңалтудан кейінгі алғашқы 90 күн материалында толығырақ.

Опиоидтерді басқа заттармен араластыру неге қауіпті?

Опиоидтер тыныс алуды басады. Алкоголь мен тыныштандыратын дәрілер де дәл солай әсер етеді. Бірге олар бір-бірін күшейтеді, сондықтан үйреншікті доза да өлімге әкелуі мүмкін.

Жақыныңыздың заттарды араластыратынын білсеңіз, бұл туралы дәрігер мен кеңесшіге айтыңыз. Бұл бас тартуды қаншалықты қауіпсіз өткізуге әсер етеді.

• опиоидтер мен алкоголь;
• опиоидтер мен дәріханадағы тыныштандыратын дәрілер;
• опиоидтер мен ұйықтататын дәрілер.

Отбасының өзіне қандай көмек керек?

Опиоидке тәуелді адамның жақындары үнемі қорқынышта өмір сүреді. Олар түнде телефонды күтеді, ақша мен заттардың жоғалуына үйренеді. Бұл шаршау мен ашуға әкеледі.

Жақындарға арналған кеңестер мен топтар бұл жүкті көтеруге көмектеседі. Отбасы өзін күтсе, жақынына да тиімдірек көмектеседі.

Жақындарға арналған көмек қайдан табылады?

Орталықта жақындарға кеңес беріледі, Алматыда тәуелділердің туыстарына арналған топтар бар. Артық доза кезіндегі іс-қимыл жоспарын да маманмен бірге жасауға болады.

Толығырақ отбасының қалпына келудегі рөлі мақаласында.

Отбасы неден бастауы керек?

Алғашқы қадамды тәуелді адамның келісімінсіз жасауға болады. Жақындарға арналған кеңес тегін әрі анонимді.

• көргеніңізді бағаламай жазып қойыңыз;
• нақты мақсатсыз ақша беруді тоқтатыңыз;
• орталыққа қоңырау шалып, жоспарды талқылаңыз;
• жақыныңызбен әңгімені маманмен бірге дайындаңыз.

Бағдарлама туралы Алматыда нашақорлықты емдеу бетінен оқыңыз.

Опиоидтерге тәуелділік ұзақ жолды талап етеді, бірақ одан шығуға болады. Неғұрлым ерте көмек сұрасаңыз, соғұрлым қауіп азаяды. Алғашқы қоңырау отбасына жоспар береді және жалғыздық сезімін азайтады.

Кеңеске қалай дайындалу керек?

Препарат атауын жазып алыңыз.

Жиі қойылатын сұрақтар

Опиоидтерді өз бетінше тастауға бола ма?

Кейбіреулер тырысады, бірақ бас тарту ауыр, ал одан кейінгі бұзылу артық дозамен қауіпті. Бас тартуды бақылаумен өткізіп, бірден оңалтуға көшкен қауіпсіз.

Жеке орталыққа жүгінгенде есепке қоя ма?

Adal Rehab-та емдеу анонимді, есепке қоймаймыз. Пациент пен отбасының деректері жұмыс берушіге және таныстарға берілмейді.

Адам емделуден бас тартса не істеу керек?

Отбасына арналған кеңестен бастаңыз. Маман әңгімені дайындауға және адам тыңдайтын сәтті таңдауға көмектеседі.

Опиоидтерге тәуелділікті емдеу қанша уақытқа созылады?

Мерзім адамның жағдайына, қолдану өтіліне және денсаулығына байланысты. Нақты мерзімді кеңестен кейін айтады. Негізгі курстан кейін түлек пен отбасын 12 айға дейін сүйемелдейді.

Дереккөздер

Материалды дайындау кезінде келесі дереккөздерге сүйендік:

1. Opioids — National Institute on Drug Abuse (NIDA)
2. Opioid overdose — World Health Organization (WHO)
3. Treatment — National Institute on Drug Abuse (NIDA)

Adal Rehab көмегі: Алматыда маскүнемдікті емдеу · Алматыда нашақорлықты емдеу · Алматыда құмар ойынға тәуелділікті емдеу · орталық және команда туралы